Fark etsek de etmesek de hepimiz bazı oyunlar oynuyoruz. Biz görsek de göremesek de bu oyunların kuralları var. Ayrıca oyunları belirli bir şekilde oynamanın getirdiği sonuçlar var.
Oyun oynayana ödüller veriliyor. Oyunun sonuçları olarak da bu ödülleri alıyoruz, iyi ya da kötü.
Bir çok şey için ödül var. Uzun süre oynayana ödül var. Her gün oynayana ödül var. Bu ödüllerin hepsi birbirinden farklı.
Bazen oynadığımız oyunların farkında olmayabiliyoruz. O oyunu oynuyor olmanın bir sonucu olabileceğini göremiyoruz.
Oynadığımız oyunu fark edemeyince, alabileceğimiz ödülleri de düşünemiyoruz.
Eğer gelecekte bir gün “Ben niye bu ödülü alamadım?” diye pişman olacaksak, şu an oynadığımız oyunların farkına varmamız gerekiyor. Farkına varınca bilinçsizce oynadığımız oyunları bir kenara bırakıp, arzuladığımız ödülü veren oyunları oynayabiliriz, veya bu oyunlarda devam etmek istiyorsak, oynama şeklimizi değiştirip arzuladığımız ödülü kazandıracak şekilde oynamayı tercih edebiliriz.
Farkındalığımızı arttırabilmek için kendimize sorabileceğimiz bazı sorular var:
1- Hangi ödülleri istiyorum?
Bu ödülleri veren ve tercih edeceğim bir oyun varsa, bu oyunu oynamaya başlayabilirim.
2- Hangi oyunları oynuyorum?
Oynadığım oyunların ödülleri neler, kuralları neler? Ben bu ödülleri gerçekten istiyor muyum? İstediğim farklı ödüller varsa başka oyunlara geçebilirim.
Ben nasıl oynuyorum? Benim oynama şeklim beni hangi ödüllere götürecek?
Bu oyunu kimler oynuyor? Onlarla beraber çalışabilirim belki. Belki de onları hesaba katarak oynamam gerekiyordur.
3- Arzuladığım ödüllere ulaşmak için nasıl oynamalıyım?
Oynamak istediğim oyunu buldum diyelim. O zaman arzuladığım ödülleri almak için bu oyunu nasıl oynayabilirim?
Kuralları biliyorum. Diğer oyuncuları hesaba kattım. Mevcut ödülleri de az buçuk kestirebiliyorum.
Öyleyse benim arzuladığım ödüllere ulaştıracak şekilde:
– Kurallar lehime nasıl kullanılabilir?
– Diğer oyuncularla hangi yollarla işbirliği kurabilirim?
– Hangi ödüller hangi tarz oynamaya veriliyor?
Buna göre kendi yolumu bulabilirim.
Oyun dediğim nedir?
Oyundan kast ettiğim, belirli sonuçlar doğuran herhangi bir iş.
Hayatta sınırsız oyun var. Yazı yazmak, gitar çalmak, spor yapmak, sosyal çevre kurmak, üniversiteye gitmek, çocuk yetiştirmek, ev kurmak… Bunları “oyun” merceğinden inceleyeceğim çünkü onların kurallarını, ödüllerini, oynanış şekillerini, aynı bir video oyunundaymış gibi analiz etmek istiyorum.
Bu yönden bakınca bu işlerin hepsi belirli kuralları olan ve apaçık getirileri olan şeyler oluyor.
Çoğu oyun ödülünden dolayı güzel gözükür
Bazen hayatta arzuladığımız, hayatımızda daha çok olmasını isteyeceğimiz şeyler olur.
Türlü şey olabilir: para, ünvan, tanınırlık, güven, sevgi, aile, arkadaş çevresi, macera, düzen…
Bazen de istediğimiz şeyleri kazanmış insanlar görürüz. Birisi yazılımcılıktan çok para kazanır, öteki akademiye girip yıllar sonra doktor olmuştur, biri daha “influencer” olmuş adını duyurmuştur…
Başkalarının kazandıklarını görünce, daha önce istemediğimiz, hatta aklımıza bile gelmemiş şeyler bile olsa, bizim de isteyesimiz tutar. Onların kazandığı ödülleri yoksa biz de mi istemeliydik? Yoksa biz de aynı işlerde mi çalışmalıydık?
Böyle soruların tek başlarına iyi bir sorgulamayı doğurabildikleri gibi, gerçek hayatta çoğu zaman iyi sonuçlar doğurmazlar. Kendimize bu soruları sorsak da, ne yaptığımız işi bırakıp onların yaptığı işe başlarız, ne de yaptığımız işte bir değişiklik yaparız. Eninde sonunda onların başardıklarına imrenip kendi halimize ah vah eder, ne yapıyorduysak öyle devam ederiz günümüze.
Biz daha onların oynadıkları oyunları oynayıp oynamamak istediğimizi düşünmeden, kazandıkları ödüllere tav olup gideriz. Bir an sanki bizim oynadığımız oyunların hiç ödülleri olmuyormuş da, güzel ödülleri olan oyunları başkaları oynuyormuş gibi hissederiz.
Halbuki kendimize sorsak, belki de o ödüller uğruna bile aynı oyunları oynamak istemeyiz.
Para kazanmak tabii isteriz ama yazılım yazarak değil. Ünvan almak çok isteriz belki ama, sevmediğimiz bir üniversitede dirsek çürüterek değil. Ünlü olmak epey hoşumuza gider ama, zaman kaybı gibi gelen işler peşinde koşturarak değil.
Tam bu noktada kendimize sorabileceğimiz sorular var:
Bu ödül veriliyor olmasaydı da ben yine bu oyunu oynamak ister miydim?
Maaşı yüksek olmasa da yazılım yapar mıydım? Doktora ünvanı ve pozisyonu olmasa da bu konuda tez yazar mıydım? Bir sürü beğeni almasam da bu videoları çeker miydim?
Cevap hayır ise arzuladığımız şeyin oyunun kendisi değil de ödülü olduğunu anlarız.
Öyleyse kendimize soracak yepyeni sorularımız olur. Kendimize başka hangi yollardan arzuladığımız ödülleri alabileceğimizi sorabiliriz. Belki de bu ödüle giden başka yollar vardır. Belki de halihazırda oynamakta olduğumuz oyunlar da bu ödüle götürebiliyordur.